Sigbjørn Skåden lea ožžon Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašumi Láŋtdievvá-romána ovddas
Skåden lea ožžon bálkkašumi su rámiduvvon románii Láŋtdievvá, midja lei evttohuvvon sihke sámi ja dáru lávdegottis.
Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašupmi juhkkojuvvo juohke jagi čáppagirjjálašvuođa girjái midja lea čállon muhtun davviriikkalaš gillii.
Sigbjørn Skåden lea eret Láŋtdievás Lulli-Romssas. Son čállá girjjiid sihke sámegillii ja dárogillii, ja debuterii 2004s muitaleaddji diktagirjjiin Skuovvadeddjiid gonagas. Girji evttohuvvui Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašupmái sámi giellaguovllus.
Go Láŋtdievvá / Planterhaug almmuhuvvui giđa 2025, girji midja almmuhuvvui sihke duortnussámegillii ja dárogillii, oaččui girji hui olu rámi árvvoštalliin ja evttohuvvui Bragebálkkašupmái ja Havmannbálkkašupmái.
Hárvenaš lohkanvásáhus
"Hárvenaš lohkanvásáhus" čálii Klassekampena árvvoštalli romána birra, gonne dáhpáhusat leat biddjon sámi gilážii Láŋtdievvái Ufuohtas. Girji lea sihke leaikkastalli ja duođalaš ja álgá go girjji váldopersovdna rihkuspolitiijabalva Huuva boahtá Láŋtdievvái Oslos muhtun jápmima dutkat.
«Skåden lea poehta; dat čájeha.» Stavanger Aftenblad
Láŋtdievvá lea romána midja vuđolaččat guorahallá sámevuođa, ja Skåden lea ovdal vástidan nie gažaldahkii maid lea sihtan olahit románain: - Mon in leat háliidan buktit masage fasitvástádusa, muhto lean háliidan ahte romána galgá cegget muhtun gažaldagaid ja čuolmmaid maid jáhkán bohtet leat guovddážis min boahtteáiggis ja maid sihke sámi servodat ja dáža stuorraservodat fertejit gieđahallat dihtomielalašvuođain.
Bálkkašupmi sámegielat girjái vuosttaš geardde 35 jahkái
Davviriikkaid Ráđi girjjálalašvuođabálkkašupmi geigejuvvo vuosttaš geardde 35 jahkái sámegillii čállon girjái - Sigbjørn Skådena Láŋtdievvá-girjái - midja almmuhuvvui sihke sámegillii ja dárogillii ja midja evttohuvvui bálkkašupmái sihke sámi ja dáru lávdegottiin. Ovddeš ja áidna háve ovdal go sámegielat girji oaččui bálkkašumi manai Nils-Aslak Valkeapää váinni girjái Beaivi, áhčážan 1991s.
Jury vuođuštus
Láŋtdievvá / Planterhaug lea originála romána mas lea hárvenaš stoahkkás ja historjjálaš čiekŋalis muitalus mii earuha dan sihke dáru ja sámi dálááiggi girjjálašvuođas.
Váldopersovdna, kriminálabálvá John Edgar Huuva, máhccá ruovttugildii guorahallat jápmima. Muhto ii mihkkege leat nu movt álggos orro leame. Dutkamuš rahpá dađistaga oktavuođaid sihke maŋos guvlui - dáruiduhttinpolitihkkii - ja ovddos guvlui, sámi identitehta jearaldagaide dálá Norggas. Romána stoahkan sihke gielain, sohkahistorjjáin ja symbolihkain addá tekstii čielga historjjálaš deattu.
Láŋtdievvá / Planterhaug lea poehtalaš ja šlundás romána, mas vuhtto nana girjjálaš valljodat dan stuorra bietnariggodaga geažil. Girjji 185 siiddus lea fápmu mii geassá lohkki vuosttaš cealkaga rájes juo. Romána almmuhuvvui oktanaga sámegillii ja dárogillii, ja dárogielalmmuhusas molssoda čálli durdnossámegiela, ođđadárogiela ja girjedárogiela gaskka - dynamihkka mii čalmmustahttá olbmuid gullevašvuođa, gaskavuođaid ja iešguđet fápmodilálašvuođaid mat govviduvvojit dán unna gilážis. Gii beassá muitalit, ja gii guoddá duohtavuođa?
Girji govvida sihke lagasvuohta lundui ja duohtavuođaipmárdusa, mas ain vuohttá árbevirolaš sámi máilmmigova mearkkaid, beroškeahttá kristtalašvuođas ja dáruiduhttimis. Teavstta gielalaš diđolašvuođas ja myhtaid ja symbolalaš sturrodagaid geavaheamis, leat dimenšuvnnat mat eai leat dakka viđe olámuttus olggobeale olbmui. Muhto dát lea maiddái stuora oassi romána barggus, mas dat ahte leat juste olggobeale olmmoš lea guovddášášši. Dán románas lea fáddán movt lea ohcat duohtavuođa, seammás go lea massime coavcci. Myhtalaš elemeanttat hástalit oarjemáilmmi rašuvnnalaš duohtavuođaipmárdusa ja hástalit lohkki iežas ollašuhttit historjjá.
Láŋtdievvá / Planterhaug lea stuora bargu mii lea erenoamáš Davviriikkaid oktavuođas. Dat lea girji mii stuorru juohke háve go lohká dan. Dát lea jierbmás romána. Romána mii sihke diehtá ja dovdá iežas buorebut go lohkkit. Romána mii diehtá ahte vaikko lea unohas, de sáhttet máŋga ášši leat duohta seamma áiggis.
Sigbjørn Skåden (r. 1976) lea almmuhan diktačoakkáldagaid, románaid ja ovtta mánáidgirjji, ja čállá guovtti gillii. 2007:s lei su epihkalaš guhkesdikta Skuovvadeddjiid gonagas nominerejuvvon Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa bálkkašupmái.
Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašumi birra
Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašupmi lea juhkkojuvvon 1962 rájes čáppagirjjálaš girjái midja lea čállon muhtun davviriikkalaš gillii. Sáhttá lea romána, dramatihkka, diktačoakkáldat, noveallačoakkáldat dahje esseačoakkáldat mas lea hui alla girjjálašvuođalaš ja dáiddalaš árvu. Bálkkašumi ulbmil lea loktet beroštumi ránnjáriikkaid- ja gielaid girjjálašvuhtii ja nanusmahttit davviriikkalaš aktavuođaid. Vuoiti oažžu 300.000 dánska ruvnnu, ja bálkkašupmi geigejuvvo Davviriikkaid Ráđi čoahkkimiid aktavuođas Helssegis golggotmánu 27. beaivvi.